ECHTSCHEIDING / SCHEIDING VAN TAFEL EN BED
Scheiding (echtscheiding of scheiding van tafel en bed) is mogelijk als het huwelijk duurzaam ontwricht is. De wet geeft daarvan geen omschrijving. In het algemeen gaat het er daarbij om dat de situatie binnen het huwelijk, om welke reden ook, emotioneel zodanig is veranderd dat man en vrouw niet meer met elkaar onder één dak willen wonen. Tegenover de rechtbank hoeft slechts te worden aangegeven dat het huwelijk duurzaam ontwricht is; er wordt dus niet gevraagd waarom u dat vindt.

Bij echtscheiding wordt het huwelijk beëindigd. Er kan dan opnieuw met iemand anders worden getrouwd of een geregistreerd partnerschap worden gesloten. Het kan zijn, bijvoorbeeld om levensbeschouwelijke/religieuze redenen, dat u geen echtscheiding wilt. In dat geval kan worden gekozen voor scheiding van tafel en bed: man en vrouw gaan dan meestal apart wonen. U blijft wel voor de wet getrouwd; dat houdt in dat de rechten en plichten van het huwelijk blijven bestaan. Als u na scheiding van tafel en bed op zeker moment besluit om toch helemaal uit elkaar te gaan, dan dient bij de rechtbank ontbinding van het huwelijk te worden gevraagd. Het overgrote deel van de echtparen in Nederland geeft de voorkeur aan echtscheiding.

Samen één advocaat
Als tot echtscheiding of scheiding van tafel en bed wordt besloten, is het om de volgende redenen van groot belang dat man en vrouw hun uiterste best doen om het met elkaar eens te worden over de gevolgen van de scheiding en deze in een overeenkomst (in juridische taal convenant) laten vastleggen:
1) U hoeft samen maar één advocaat te nemen, zodat dit (zeer) aanmerkelijk in de kosten scheelt. Een advocaat stelt zich ten opzichte van de echtgenoten neutraal op in die zin dat de belangen van man en vrouw even goed worden behartigd. Als man en vrouw het niet met elkaar eens worden, zal ieder een eigen advocaat moeten nemen. Het laat zich raden wat er gebeurt als de echtgenoten elkaar in de haren vliegen: vaak eindeloos touwtrekken over van alles en nog wat. Jarenlange procedures bij de rechtbank en (in hoger beroep) het gerechtshof kunnen het gevolg zijn. Dit kost meestal handenvol geld en het resultaat is niet zelden (zeer) teleurstellend: men heeft niet gekregen, of slechts tegen soms onevenredig hoge kosten, waar men vanaf het begin zo voor heeft gestreden. In de tussentijd, dit kan wel jaren duren, stapelen de emoties en spanningen zich nogal eens op. Blijft men na het uitspreken van de scheiding met elkaar in onmin, wil men zelfs niet meer met elkaar praten, dan is dit meestal heel vervelend, zeker in het geval er kinderen zijn.
2) In beginsel hebben de echtgenoten volledige vrijheid om in de scheidingsovereenkomst -verder te noemen: het convenant- datgene op te nemen wat zij zelf willen. Betreffende het alimentatiebedrag voor de minderjarige kinderen gaat de rechter overigens wel na of het overeengekomen bedrag in overeenstemming is met de bedragen die in het algemeen voor kinderalimentatie worden vastgesteld. De rechter kan eventueel een hoger bedrag vaststellen. Zou er geen convenant worden gesloten en blijft er onenigheid over de te regelen gevolgen van de scheiding, dan beslist de rechter daarover. Dit kan (zeer) tegen de zin van partijen zijn, of van één van hen.
3) Na het ondertekenen van het convenant wordt het door de advocaat bij de rechtbank ingediend, samen met het gemeenschappelijk verzoek tot scheiding en de benodigde uittreksels burgerlijke stand. In dat geval vindt er bij de rechtbank geen zitting plaats, partijen hoeven daar dus niet te verschijnen, zodat in alle rust de uitspraak kan worden afgewacht, die gemiddeld na 2 maanden is te verwachten. De uitspraak wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand en daarmee is de scheiding snel en probleemloos geregeld.

Het convenant
Onderwerpen die daarin aan de orde (kunnen) komen zijn bijvoorbeeld:
1. Het gezag over de minderjarige kinderen en wie zal deze na de scheiding verder verzorgen en opvoeden. Wie betaalt de kosten daarvan (alimentatie) en hoeveel. Omgangsregeling met de kinderen.
2. Is er aanleiding en ruimte voor het betalen van partneralimentatie en zo ja, hoeveel en hoe lang.
3. Als partijen een woning in gezamenlijke eigendom hebben. Blijft één van hen in de woning achter, hoeveel is na taxatie de eventuele overwaarde, waarvan meestal de helft aan de ander wordt uitbetaald, wordt de woning verkocht of blijft deze gemeenschappelijk eigendom.
4. Zijn er door één of beide partners tijdens het huwelijk opgebouwde pensioenrechten*, spaarlonen of dergelijke te verdelen. Bank- en spaarsaldi.
5. De verdeling van de roerende zaken, waaronder de inboedel.

* Pensioenrechten
De vraag is of u recht hebt op het pensioen van uw gewezen echtgenoot (uw 'ex'). Voor scheidingen na 1 mei 1995 bestaat de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Volgens deze wet is de hoofdregel dat u recht hebt op de helft van het tijdens het huwelijk (dus tot de scheiding*) door uw partner opgebouwde pensioen. Dit geldt zowel bij echtscheiding, scheiding van tafel en bed als bij beëindiging van een geregistreerd partnerschap. U mag van deze wettelijke regeling afwijken. Laat uw keuze altijd vastleggen in het (echt)scheidingsconvenant, in het contract waarmee u de samenleving beëindigt of in een notaris- of advocaatverklaring !
Gewezen wordt op het wettelijke recht om 'uit te ruilen' : u mag het nabestaandenpensioen (dit omvat zowel het partner- als het wezenpensioen) eenmalig inruilen voor een hoger of eerder ingaand ouderdomspensioen.

* Om een goed pensioen te houden, is bijverzekeren bijna onvermijdelijk. Laat u zich informeren door een pensioenadviseur !

Nieuwe partner
Uw ex-partner komt meestal in aanmerking voor nabestaandenpensioen. De datum van de scheiding is belangrijk voor de hoogte van zowel het pensioen voor uw ex-partner als voor uw nieuwe partner. Maar uw ex-partner kan ook afzien van het recht op nabestaanden- pensioen. Gebeurt dit niet, dan houdt uw ex-partner recht op nabestaandenpensioen over de pensioenjaren voor de scheiding. Ook als u een nieuwe partner hebt op het moment dat u overlijdt. Het nabestaandenpensioen voor uw nieuwe partner wordt hiermee verminderd. Hierna volgt een overzicht.

Datum scheiding Datum scheiding Datum scheiding
voor 1 juli 1999 na 1 juli 1999 na 1 juli 1999
u overlijdt voor 65e u overlijdt na 65e

uw ex-partner krijgt nabestaandenpensioen nabestaandenpensioen nabestaandenpensioen
opgebouwd tot de over de pensioenjaren opgebouwd tot de
scheiding tot 1 juli 1999 scheiding

uw huidige partner nabestaandenpensioen nabestaandenpensioen nabestaandenpensioen
krijgt min het deel van de min het deel tot de min het deel van de
ex-partner scheiding opgebouwd ex-partner

Samenwonen en partnerpensioen
Samenwonen zonder te trouwen of zonder geregistreerd partnerschap vereist actie als u wilt voorkomen dat uw partner bij uw overlijden geen partnerpensioen ontvangt. Meestal is het partner-pensioen 70% van het ouderdomspensioen. Als u uw partner niet onverzorgd wil achterlaten, dient u deze bij uw pensioenfonds aan te melden. Het pensioenfonds verlangt bijna altijd een samenlevingscontract dat door de notaris is vastgelegd. Sommige pensioenfondsen stellen nog meer eisen, zoals een bepaalde duur van de samenwoning (soms wel 5 jaar). Het is dus van belang dat u bij uw pensioenfonds eerst naar de voorwaarden informeert voordat u naar de notaris gaat om een samenlevingscontract op te stellen.
Wie kunt u óók als partner aanmelden : een broer, zus, neef of nicht. Een (groot)ouder, (klein)kind, schoonouder, schoonzoon of schoondochter komen niet in aanmerking.

Fiscale gevolgen Als het huwelijk wordt ontbonden, wordt elke echtgenoot weer zelfstandig belast. Als gevolg van de scheiding zijn de ex-echtgenoten in beginsel geen fiscale partners meer. In het jaar van ontbinding is het echter op verzoek mogelijk om voor de toerekening van inkomensbestanddelen als fiscale partners te worden aangemerkt.

De kosten van de echtscheiding zijn niet aftrekbaar, tenzij het gaat om proceskosten ter verkrijging of wijziging van alimentatie.

Aftrek hypotheekrente
Als er sprake is van een eigen woning en er wordt overeengekomen om de woning uit de huwelijksgemeenschap aan één van de echtgenoten toe te delen [er is dan geen overdrachtsbelasting (6%) verschuldigd], dan heeft de vertrekkende partner geen eigen woning meer in de zin van de inkomstenbelasting. De hypotheekrente is dan ook in beginsel bij die partner niet langer aftrekbaar. Er is echter een wettelijke overbruggingsregeling voor een dergelijke situatie getroffen. Volgens die regeling mag de hypotheekrente na vertrek nog 2 jaar worden afgetrokken.

De kosten van de scheiding
Eén van de hoofdactiviteiten van SRN Rechtsbijstand bestaat uit het opstellen van (echt-) scheidingsconvenanten en het (doen) voeren van de (echt-)scheidingsprocedure voor de desbetreffende rechtbank. SRN Rechtsbijstand tracht het u zo gemakkelijk mogelijk te maken: er wordt u een vragenlijst toegestuurd. Meestal kan aan de hand daarvan de ontwerp-(echt-)scheidingsovereenkomst worden opgesteld en wordt de scheiding schriftelijk geregeld. Als het met de vragenlijst of nader telefonisch of schriftelijk contact niet lukt of u wilt liever een bespreking, dan komt er een jurist bij u aan huis. Op een tijdstip dat u het beste uitkomt. U betaalt daarvoor alleen de reiskosten, inclusief reistijd, van € 0,35 per km, met een minimum van € 10,00)

Het all-in tarief bedraagt: € 1.490,00 voor een echtpaar zonder minderjarig(e) kind(eren). Zijn er een of meer minderjarige kinderen bij de echtscheiding betrokken, dan dient een door de rechtbank goed te keuren ouderschapsplan te worden opgesteld. De daarmee verband houdende extra kosten bedagen in normale gevallen € 200,00. Het all-in tarief is inclusief een bedrag van € 208,00 kosten van de rechtbank (griffierecht) en 19% btw, maar exclusief eventuele reiskosten] De werkzaamheden omvatten het opstellen van het convenant en het voeren van de gerechtelijke procedure, tot en met de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in de registers van de burgerlijke stand.

Omdat het veel sneller en gemakkelijker gaat wanneer u dit zelf doet, wordt u gevraagd de benodigde uittreksels of afschriften burgerlijke stand / gemeentelijke bevolkingsadministratie (gba) bij de desbetreffende gemeente(n) aan te vragen of af te halen.